ഞാൻ എന്നെ കൈവിടാതിരുന്ന ക്യാമ്പസ്

കലാലയത്തിലെ ആദ്യദിവസം ഇന്നും എന്റെ ഓർമയിൽ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ട്. വലിയ കവാടം കടന്ന് അകത്തേക്ക് കാലെടുത്തുവെക്കുമ്പോൾ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിറയെ സ്വപ്‌നങ്ങളായിരുന്നു. പുതിയ കൂട്ടുകാർ, പുതിയ അധ്യാപകർ, പുതിയ അനുഭവങ്ങൾ, പുതിയ ലോകം. ഇതുവരെ കണ്ടതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ലോകം എന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് എനിക്കറിയാമായിരുന്നു. പക്ഷേ, ആ ലോകം എന്റെ മുന്നിൽ തുറന്നുവെക്കാൻ പോകുന്ന ചില ചോദ്യങ്ങൾ ഇത്രമേൽ ആഴത്തിലുള്ളതായിരിക്കുമെന്ന് കരുതിയിരുന്നില്ല. ഞാൻ വളർന്നത് ചിട്ടയുള്ള ഒരു വീട്ടിലായിരുന്നു. പ്രഭാതങ്ങളിൽ ഖുർആൻ പാരായണത്തിന്റെ ഈരടികൾ കേൾക്കുന്ന വീട്. നിസ്‌കാരസമയങ്ങളിൽ തിരക്കുകൾ മാറ്റിവെച്ച് പ്രാർഥനയിലേക്ക് തിരിയുന്ന മനുഷ്യർ. വസ്ത്രധാരണത്തിലും പെരുമാറ്റത്തിലും സംസാരത്തിലും ചില അതിരുകൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കണമെന്ന് എന്നെ പഠിപ്പിച്ച കുടുംബം. എന്ത് ചെയ്യണം എന്നതിനൊപ്പം എന്തുകൊണ്ട് ചെയ്യണം എന്നും എന്നെ ബോധ്യപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ച മാതാപിതാക്കൾ. എന്നെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം മതം ചില വിലക്കുകളുടെ പേരായിരുന്നില്ല. ഞാൻ ആരാണെന്നതിന്റെ അടയാളമായിരുന്നു. എന്റെ ജീവിതത്തിന് ഒരു ദിശയുണ്ടെന്ന ബോധ്യമായിരുന്നു. ലോകം എത്ര മാറിയാലും ഞാൻ മുറുകെപ്പിടിക്കേണ്ട ചില മൂല്യങ്ങളുണ്ടെന്ന തിരിച്ചറിവായിരുന്നു. അത്തരം വിശ്വാസങ്ങളുമായാണ് ഞാൻ ക്യാമ്പസിലെത്തിയത്. പക്ഷേ, ക്യാമ്പസ് എന്നെ പഠിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങിയത് പാഠപുസ്തകങ്ങൾക്കപ്പുറത്തുള്ള ചില പാഠങ്ങളായിരുന്നു. ആദ്യമൊക്കെ എനിക്ക് എല്ലാം കൗതുകമായിരുന്നു. ആൺകുട്ടികളും പെൺകുട്ടികളും ഇടകലർന്ന് പെരുമാറുന്നു. ഒരുമിച്ചിരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു. തമാശകൾ പറയുന്നു. ആഘോഷങ്ങളിൽ പങ്കുചേരുന്നു. പലർക്കും വസ്ത്രധാരണത്തിൽ പ്രത്യേക നിയന്ത്രണങ്ങളൊന്നുമില്ല. ചിലർക്ക് മതപരമായ ചിട്ടകളെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾതന്നെ ചിരിവരും. ഞാൻ അതൊക്കെ കണ്ടു. ചിലത് മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ചിലതിൽനിന്ന് സ്വയം അകന്നുനിന്നു. പക്ഷേ, അധികം വൈകാതെ എനിക്ക് മനസ്സിലായി: ഒരു പുതിയ ലോകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതും ആ ലോകത്തിന്റെ എല്ലാ രീതികളും സ്വീകരിക്കുന്നതും രണ്ടാണ്. അവിടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ഒരു പ്രത്യേക നിർവചനമുണ്ടായിരുന്നു. മനസ്സിനു തോന്നുന്നതെല്ലാം ചെയ്യുക. ഇഷ്ടമുള്ളവരോട് എങ്ങനെ വേണമെങ്കിലും പെരുമാറുക. ആരും ചോദ്യം ചെയ്യാത്ത ജീവിതം നയിക്കുക. സ്വന്തം തീരുമാനങ്ങൾക്ക് മറ്റാരോടും വിശദീകരണം നൽകേണ്ടിവരരുത്. അത്തരം ജീവിതരീതികൾക്കിടയിൽ എന്റെ ചിട്ടകൾക്ക് പഴഞ്ചന്റെ നിറം കൈവരുന്നതായി എനിക്കു തോന്നി. ''നീ എന്തിനാണ് ഇത്രയും നിയന്ത്രണങ്ങൾ വെക്കുന്നത്?'' ''ഈ പ്രായത്തിലല്ലേ ജീവിതം ആസ്വദിക്കേണ്ടത്?'' ''എല്ലാത്തിനും മതവും കുടുംബവും നിയമങ്ങളും പറഞ്ഞാൽ എങ്ങനെയാണ് ജീവിക്കുക?'' ചോദ്യങ്ങൾ പലതായിരുന്നു. ചിലത് സ്‌നേഹപൂർവമുള്ള കൗതുകത്തിൽനിന്ന്. ചിലത് ആത്മാർഥമായ വിയോജിപ്പിൽനിന്ന്. മറ്റുചിലത് എന്നെ പരിഹസിക്കാനായി മാത്രം. ആ ചോദ്യങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ ഞാൻ പലപ്പോഴും മൗനം പാലിച്ചു. എനിക്ക് ഉത്തരങ്ങളില്ലാത്തതുകൊണ്ടായിരുന്നില്ല അത്. എന്റെ വിശ്വാസങ്ങളെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് ബോധ്യമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, ഓരോ വിശ്വാസവും വിശദീകരിക്കാനും ഓരോ ചിട്ടയ്ക്കും ന്യായം പറയാനും എനിക്ക് എല്ലായ്‌പ്പോഴും കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. അപ്പോഴാണ് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞത്: വിശ്വാസം പുലർത്തുക എന്നതും സ്വന്തം വിശ്വാസത്തെക്കുറിച്ച് മറ്റുള്ളവരെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുക എന്നതും ഒരേ കാര്യമല്ല. ചിലപ്പോൾ നമ്മുടെ ജീവിതം തന്നെയാണ് നമ്മുടെ ഏറ്റവും വലിയ വിശദീകരണം. ക്യാമ്പസിൽ എനിക്ക് കൂട്ടുകാരുണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ സന്തോഷങ്ങളിൽ ഞാൻ പങ്കുചേർന്നു. തമാശകൾ കേട്ട് ചിരിച്ചു. പഠനകാര്യങ്ങളിൽ സഹായിച്ചു. അവർക്കു വിഷമം വരുമ്പോൾ കൂടെയിരുന്നു. ആരെയും വെറുക്കാനോ ആരിൽനിന്നും വെറുപ്പോടെ അകന്നുനിൽക്കാനോ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല. എന്നാൽ ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ എന്റെ നിലപാടുകൾ സൗഹൃദത്തിന് ഒരു തടസ്സമായി മാറി. ഒരു ദിവസം കൂട്ടുകാരെല്ലാവരും ചേർന്ന് ഒരു പരിപാടിക്കുപോകാൻ തീരുമാനിച്ചു. വൈകുന്നേരം മുതൽ രാത്രി വൈകുന്നതുവരെ നീളുന്ന ആഘോഷം. പാട്ടും നൃത്തവും പരിചയമില്ലാത്തവരുമായുള്ള അടുത്ത ഇടപെടലുകളും ഉൾപ്പെടുന്ന പരിപാടി. എന്നെയും ക്ഷണിച്ചു. ''നീയും വരണം. എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ മാറിനിൽക്കുന്നതെന്തിനാണ്?'' ഞാൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: ''നിങ്ങൾ പോയിവരൂ. എനിക്ക് ചില പരിമിതികളുണ്ട്.'' ''പരിമിതികളോ? അതോ വീട്ടുകാരെ പേടിയാണോ?'' ചോദ്യം കേട്ടപ്പോൾ എന്റെ ചിരി മാഞ്ഞു. എനിക്ക് വീട്ടുകാരെ പേടിയുണ്ടായിരുന്നോ? തീർച്ചയായും, അവരുടെ വിശ്വാസം വേദനിപ്പിക്കാൻ എനിക്ക് ആഗ്രഹമില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ അതുമാത്രമായിരുന്നോ എന്റെ തീരുമാനം? അല്ല. ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്ന ചില മൂല്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ആരും കാണുന്നില്ലെങ്കിലും ഞാൻ പാലിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില അതിരുകളുണ്ടായിരുന്നു. എന്നിട്ടും ആ നിമിഷം എനിക്ക് എന്റെ തീരുമാനത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു ചെറിയ സംശയം തോന്നി. എന്തുകൊണ്ടാണ് എനിക്ക് മാത്രം ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കേണ്ടിവരുന്നത്? മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെ ജീവിച്ചാൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുക? എല്ലാവരും സന്തോഷിക്കുന്ന ഒരു കാര്യത്തിൽ ഞാൻ മാത്രം മാറിനിൽക്കുന്നത് എന്തിനാണ്? അന്നാദ്യമായി എന്റെ ഉള്ളിൽ രണ്ടു ശബ്ദങ്ങൾ പരസ്പരം സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഒന്ന് എന്നോടു പറഞ്ഞു: ''നീയും അവരോടൊപ്പം പോകൂ. കുറച്ചുനേരം എല്ലാം മറന്ന് ജീവിക്കൂ. ഒരിക്കൽ ജീവിച്ചുനോക്കിയാൽ എന്താണ് കുഴപ്പം?'' മറ്റൊരു ശബ്ദം വളരെ പതുക്കെ ചോദിച്ചു: ''നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്താണ്? എല്ലാവരും ചെയ്യുന്നതുതന്നെയാണോ നീ ചെയ്യേണ്ടത്? നിനക്ക് ശരിയെന്ന് തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ നിനക്ക് നിന്നെത്തന്നെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുമോ?'' ആ രാത്രി ഞാൻ ഉറങ്ങിയില്ല. എന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പോരാട്ടങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരുമായല്ല, എന്റെ ഉള്ളിൽത്തന്നെയാണെന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാത്രിയായിരുന്നു അത്. എന്റെ ഉള്ളിലെ രണ്ടു മനുഷ്യർ സത്യത്തിൽ, എന്നെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിഷമിപ്പിച്ചത് മറ്റുള്ളവരുടെ പരിഹാസങ്ങളായിരുന്നില്ല. എന്റെ ഉള്ളിൽ ഉയർന്നുവന്ന സംശയങ്ങളായിരുന്നു. എന്റെ ചിട്ടകൾ ശരിക്കും എന്റെ ബോധ്യങ്ങളാണോ? അതോ വീട്ടിൽനിന്ന് കിട്ടിയ ശീലങ്ങൾ മാത്രമാണോ? ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കിയാണ് സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്? അതോ ചോദ്യം ചെയ്യാതെ പിന്തുടരുകയാണോ? ലോകം മാറുമ്പോൾ ഞാനും മാറേണ്ടതില്ലേ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ എന്നെ വല്ലാതെ അസ്വസ്ഥയാക്കി. ചില രാത്രികളിൽ വീട്ടിലേക്ക് വിളിക്കുമ്പോൾ ഉമ്മയുടെ ശബ്ദം കേട്ട് ഞാൻ ആശ്വാസം കണ്ടെത്തി. ഉപ്പയുടെ സാധാരണ ഉപദേശങ്ങളിൽനിന്ന് മനസ്സിന് കരുത്തു ലഭിച്ചു. പക്ഷേ, എന്റെ ഉള്ളിൽ നടക്കുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അവരോട് തുറന്നുപറയാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. എന്റെ ആശയക്കുഴപ്പങ്ങൾ അവരെ വിഷമിപ്പിക്കുമോ എന്ന ഭയം. അവരുടെ പ്രതീക്ഷകൾക്ക് ഞാൻ ഭംഗം വരുത്തുമോ എന്ന ആശങ്ക. അതേസമയം, എന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ തീരുമാനങ്ങളും മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രതീക്ഷകൾക്കനുസരിച്ച് മാത്രം എടുക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയുമോ എന്ന ചോദ്യവും. ഒടുവിൽ ഞാൻ ഒരു കാര്യം മനസ്സിലാക്കി. ഒരു മൂല്യം പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം അത് എന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നില്ല. അതിന്റെ അർഥം മനസ്സിലാക്കി, ചിന്തിച്ച്, ബോധ്യത്തോടെ തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോഴാണ് അത് എന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നത്. എന്റെ വിശ്വാസങ്ങളെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പഠിക്കാൻ ഞാൻ തീരുമാനിച്ചു. സംശയങ്ങൾ ഉയർന്നാൽ അവയെ അടിച്ചമർത്താതെ ഉത്തരം തേടാൻ തുടങ്ങി. വായിച്ചു. ചിന്തിച്ചു. വിശ്വസനീയരായ അധ്യാപകരോട് ചോദിച്ചു. എന്റെ മതം എന്താണ് പഠിപ്പിക്കുന്നതെന്നും സമൂഹത്തിൽ മതത്തിന്റെ പേരിൽ പ്രചരിക്കുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഒരുപോലെയാണോ എന്നും വേർതിരിച്ചറിയാൻ ശ്രമിച്ചു. അതോടെ എന്റെ ഉള്ളിലെ ഭയം പതുക്കെ കുറഞ്ഞു. എനിക്ക് മനസ്സിലായി: ചിന്തിക്കുന്നത് വിശ്വാസത്തിന്റെ ശത്രുവല്ല. ബോധ്യമില്ലാത്ത അനുകരണത്തിന് പകരം അറിവോടെയുള്ള വിശ്വാസമാണ് വേണ്ടത്. ക്യാമ്പസിൽ ചിലർക്ക് എന്റെ നിലപാടുകൾ അംഗീകരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഒരിക്കൽ ഒരു കൂട്ടുകാരി പറഞ്ഞു: ''നീ നല്ല കുട്ടിയാണ്. പഠനത്തിലും പെരുമാറ്റത്തിലും കുഴപ്പമൊന്നുമില്ല. പക്ഷേ ഇത്രയും കാര്യങ്ങളിൽ നിയന്ത്രണം വെക്കുന്നത് എന്തിനാണ്? കുറച്ചുകൂടി മോഡേൺ ആകൂ.'' ഞാൻ അവളോട് ചോദിച്ചു: ''മോഡേൺ ആകുക എന്നതുകൊണ്ട് എന്താണ് നീ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?'' അവൾ ചിരിച്ചു. ''ഇങ്ങനെ ഓരോ കാര്യവും ചോദിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നാൽ എങ്ങനെയാണ്?'' അവളുടെ ചോദ്യത്തിന് എനിക്ക് ഉടനെ മറുപടി പറയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പക്ഷേ, പിന്നീട് ഞാൻ അതേക്കുറിച്ച് ഏറെ ചിന്തിച്ചു. ഒരു കാലഘട്ടത്തോടൊപ്പം ജീവിക്കുക എന്നത് ആ കാലഘട്ടത്തിലെ എല്ലാ പ്രവണതകളെയും സ്വീകരിക്കുക എന്നാണോ? പുതിയ ആശയങ്ങൾ പഠിക്കുകയും ശാസ്ത്രത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുകയും മനുഷ്യരുടെ അവകാശങ്ങളെ മാനിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴും സ്വന്തം ധാർമിക മൂല്യങ്ങൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലേ? എനിക്ക് തോന്നി, കഴിയും. സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നത് എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതെല്ലാം ചെയ്യാനുള്ള അനുമതി മാത്രമല്ല. എനിക്ക് ശരിയെന്ന് തോന്നാത്ത കാര്യങ്ങളിൽനിന്ന് മാറിനിൽക്കാനുള്ള അവകാശം കൂടിയാണ്. എന്നാൽ ഈ ബോധ്യം ജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കുക അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. കൂട്ടുകാർ ചിലപ്പോൾ പരിഹസിക്കും. ചിലപ്പോൾ എന്റെ നിലപാടുകളെ തെറ്റിദ്ധരിക്കും. ചിലപ്പോൾ എന്നെ മാറ്റിയെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കും. അത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ ഞാൻ അവരോട് വഴക്കിടാൻ പോയില്ല. അവരെ മോശക്കാരായി ചിത്രീകരിക്കാനും ശ്രമിച്ചില്ല. അവരുടെ ജീവിതം അവരുടെ തീരുമാനങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ അംഗീകരിച്ചു. അതുപോലെ എന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തീരുമാനങ്ങളും എന്റേതാണെന്ന് ശാന്തമായി പറഞ്ഞു. ആരെങ്കിലും എന്നോട് വിയോജിക്കുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് അയാൾ എന്റെ ശത്രുവാകുന്നില്ല. എന്നാൽ അയാളുടെ വിയോജിപ്പ് കാരണം ഞാൻ എന്റെ ബോധ്യങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്നും ഇല്ല. മറ്റുള്ളവരെ ബഹുമാനിക്കാനും സ്വന്തം അതിരുകൾ സംരക്ഷിക്കാനും ഒരേസമയം കഴിയുമെന്ന പാഠം ഞാൻ പഠിച്ചുതുടങ്ങി. ഒരു ദിവസം ക്ലാസ് കഴിഞ്ഞ് ഞാൻ ലൈബ്രറിയിലേക്ക് പോകുകയായിരുന്നു. വഴിയിൽ എന്റെ കൂട്ടുകാരികളിൽ ഒരാൾ എന്നെ തടഞ്ഞുനിർത്തി. അവൾ സാധാരണയായി എന്നെ കളിയാക്കുന്ന കൂട്ടത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരാളായിരുന്നു. അവൾ ചോദിച്ചു: ''നിനക്കൊരു കാര്യം ചോദിക്കട്ടെ? നീ ഞങ്ങളെപ്പോലെ ജീവിക്കാത്തത് ഞങ്ങളോടുള്ള വെറുപ്പുകൊണ്ടാണോ?'' ഞാൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ''അല്ലല്ലോ. നിങ്ങളോട് എനിക്ക് എന്തിനാണ് വെറുപ്പ്?'' ''പിന്നെ ഞങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ചില കാര്യങ്ങളിൽനിന്ന് നീ മാറിനിൽക്കുമ്പോൾ നിനക്ക് ഞങ്ങളോട് എന്തോ പ്രശ്‌നമുള്ളതുപോലെ തോന്നുന്നു.'' ഞാൻ കുറച്ചുനേരം ആലോചിച്ചു. ''നിങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും തെറ്റാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നില്ല. നിങ്ങളെല്ലാവരെയും ഞാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. പക്ഷേ, എനിക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത ചില കാര്യങ്ങളുണ്ട്. എന്റെ വിശ്വാസവും മനസ്സാക്ഷിയും അനുവദിക്കാത്ത കാര്യങ്ങൾ. അതിൽനിന്ന് മാറിനിൽക്കുന്നത് നിങ്ങളെ വെറുക്കുന്നതുകൊണ്ടല്ല.'' അവൾ കുറച്ചുനേരം മിണ്ടാതിരുന്നു. പിന്നീട് പറഞ്ഞു: ''ഞാൻ അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചിട്ടില്ല.'' അവൾ പോയപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിൽ വലിയൊരു ആശ്വാസം നിറഞ്ഞു. എന്റെ നിലപാടുകൾ ശരിയാണെന്ന് മറ്റുള്ളവരെ മുഴുവൻ ബോധ്യപ്പെടുത്തേണ്ടതില്ലെന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലായി. എന്റെ തീരുമാനങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരെ വേദനിപ്പിക്കാത്ത രീതിയിൽ വ്യക്തമാക്കാനും അവരുടെ തീരുമാനങ്ങളെ ബഹുമാനിച്ചുകൊണ്ട് എന്റെ വഴിയിൽ മുന്നോട്ടുപോകാനും കഴിഞ്ഞാൽ അതുതന്നെ വലിയൊരു വിജയമാണ്. ആ ദിവസം ഞാൻ മറ്റൊരു പാഠവും പഠിച്ചു. ചിലപ്പോൾ നമ്മുടെ നിലപാടുകൾ തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നത് അവയുടെ ഉള്ളടക്കം കൊണ്ടുമാത്രമല്ല; അവ അവതരിപ്പിക്കുന്ന രീതികൊണ്ടും കൂടിയാണ്. അതിനാൽ എന്റെ വിശ്വാസം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നതോടൊപ്പം എന്റെ പെരുമാറ്റവും മെച്ചപ്പെടുത്തണമെന്ന് ഞാൻ തീരുമാനിച്ചു. എന്റെ വസ്ത്രധാരണം മാത്രമല്ല, എന്റെ ഭാഷയും പെരുമാറ്റവും സൗഹൃദങ്ങളും ഉത്തരവാദിത്വബോധവും എന്റെ മൂല്യങ്ങളുടെ ഭാഗമാകണം. മതബോധം എന്നത് മറ്റുള്ളവരെ വിലയിരുത്താനുള്ള അധികാരമല്ല. അത് ആദ്യം സ്വന്തം ജീവിതത്തെ കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്വമുള്ളതാക്കാനുള്ള വിളിയാണെന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. എന്റെ വിജയത്തിന്റെ തുടക്കം ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. ആദ്യകാലത്ത് എന്നെ കളിയാക്കിയിരുന്ന ചിലർ പിന്നീട് എന്റെ നിലപാടുകളെ ഗൗരവത്തോടെ കാണാൻ തുടങ്ങി. എല്ലാവരും എന്നോട് യോജിച്ചിരുന്നില്ല. അതിന്റെ ആവശ്യവുമില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ എന്നെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ ധാരണയിൽ ഒരു മാറ്റമുണ്ടായി. ഞാൻ ചില പരിപാടികളിൽനിന്ന് മാറിനിൽക്കുന്നതുകൊണ്ട് മറ്റുള്ളവരിൽനിന്ന് അകന്നുനിൽക്കുന്നവളല്ലെന്ന് അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. എന്റെ വിശ്വാസങ്ങൾ പാലിക്കുന്നതുകൊണ്ട് എനിക്ക് സൗഹൃദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയാതാകുന്നില്ലെന്നും പഠനത്തിലും കലാപരിപാടികളിലും സാമൂഹികപ്രവർത്തനങ്ങളിലും സജീവമാകാൻ കഴിയുന്നുണ്ടെന്നും അവർ കണ്ടു. ഞാൻ ക്ലാസിലെ പഠനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന വിദ്യാർഥികളെ സഹായിച്ചു. ക്യാമ്പസിലെ സാമൂഹികപ്രശ്‌നങ്ങളിൽ അഭിപ്രായം പറഞ്ഞു. ഒരു വിദ്യാർഥിനി വിഷമത്തിലായിരിക്കുമ്പോൾ അവളുടെ മതമോ ജീവിതരീതിയോ നോക്കാതെ അവളോടൊപ്പം നിന്നു. എന്റെ വിശ്വാസം എന്നെ മറ്റുള്ളവരിൽനിന്ന് അകറ്റേണ്ടതല്ല; അവരോടുള്ള എന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം വർധിപ്പിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിച്ചു. ഒരിക്കൽ ക്യാമ്പസിൽ നടന്ന ഒരു ചർച്ചയ്ക്കിടെ, ഒരു പെൺകുട്ടി എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് പറഞ്ഞു: ''നിങ്ങളെല്ലാവരും പറയുന്നതുപോലെ ജീവിക്കാത്ത ഒരാളാണ് ഞാൻ. പക്ഷേ, അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ജീവിതം ആസ്വദിക്കുന്നില്ലെന്ന് അർഥമില്ല. എനിക്ക് സന്തോഷമുണ്ട്. സൗഹൃദങ്ങളുണ്ട്. സ്വപ്‌നങ്ങളുണ്ട്. എന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് തീരുമാനങ്ങളെടുക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യവുമുണ്ട്. ആ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉപയോഗിച്ച് ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് നിങ്ങളിൽ ചിലർ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്നു മാത്രം.'' അത് ഞാൻ തന്നെയായിരുന്നു. എന്റെ ശബ്ദം വിറച്ചിരുന്നില്ലെന്ന് പറയാനാവില്ല. എന്റെ ഹൃദയം വേഗത്തിൽ മിടിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ എന്റെ വാക്കുകൾക്ക് പിന്നിൽ മറ്റുള്ളവരെ തോൽപ്പിക്കാനുള്ള ആവേശമായിരുന്നില്ല. എന്നെത്തന്നെ മനസ്സിലാക്കിയ ഒരാളുടെ ശാന്തമായ ആത്മവിശ്വാസമായിരുന്നു. ഞാൻ പ്രസംഗം അവസാനിപ്പിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും കൈയടിച്ചില്ല. ചിലർ ചിരിച്ചു. ചിലർ നിശ്ശബ്ദരായി. ചിലർ വിയോജിപ്പോടെ തലകുലുക്കി. പക്ഷേ, സദസ്സിലിരുന്ന ഒരു പെൺകുട്ടി എന്റെ അടുത്തെത്തി. ''നിന്നോട് ഒരു കാര്യം പറയാനുണ്ട്,'' അവൾ പറഞ്ഞു. ''എന്താണ്?'' ''എനിക്കും ചില കാര്യങ്ങളിൽ നിന്നെപ്പോലെ ജീവിക്കണമെന്നുണ്ട്. പക്ഷേ, കൂട്ടുകാർ എന്തു വിചാരിക്കുമെന്ന പേടിയുണ്ട്.'' അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ ഞാൻ എന്റെ പഴയ ദിവസങ്ങളെ കണ്ടു. ഞാൻ അവളുടെ കൈപിടിച്ചു. ''നിനക്ക് എന്താണ് ശരിയെന്ന് തോന്നുന്നത് എന്ന് ആദ്യം മനസ്സിലാക്കൂ. മറ്റുള്ളവരെ പേടിച്ചുകൊണ്ട് തീരുമാനമെടുക്കരുത്. അതുപോലെ മറ്റുള്ളവരെ വെറുത്തുകൊണ്ടും തീരുമാനമെടുക്കരുത്. നിനക്ക് ബോധ്യമുള്ള വഴിയിൽ പതുക്കെ മുന്നോട്ടുപോകൂ.'' ആ നിമിഷം എനിക്ക് മനസ്സിലായി: ഞാൻ ഇത്രയും കാലം നടത്തിയ പോരാട്ടം എന്റേതുമാത്രമായിരുന്നില്ല. എന്നെപ്പോലെ പലരും അവരുടെ ഉള്ളിൽ ഇതേ ചോദ്യങ്ങളുമായി നടക്കുന്നുണ്ടാകാം. പുറത്തുനിന്ന് ചിരിച്ചുനിൽക്കുമ്പോഴും ഉള്ളിൽ വലിയൊരു സംഘർഷം അനുഭവിക്കുന്നുണ്ടാകാം. കൂട്ടുകാരുടെ അംഗീകാരം നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയത്തിൽ സ്വന്തം ബോധ്യങ്ങളെ മാറ്റിവെക്കുന്നുണ്ടാകാം. അവർക്കുവേണ്ടിയും എനിക്ക് ഉറച്ചുനിൽക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഞാൻ ആരെയും തോൽപ്പിച്ചില്ല; എന്നെത്തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയില്ല ഇന്ന് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ ക്യാമ്പസിലെ എന്റെ ആദ്യദിവസങ്ങളെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പുച്ഛമോ പരിഹാസമോ തോന്നുന്നില്ല. ആ ദിവസങ്ങളിൽ ഞാൻ അനുഭവിച്ച ആശയക്കുഴപ്പങ്ങളും സംശയങ്ങളും എനിക്ക് ആവശ്യമായിരുന്നു. അവയിലൂടെയാണ് എന്റെ വിശ്വാസത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ ഞാൻ ശ്രമിച്ചത്. എന്റെ നിലപാടുകൾ എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് എന്നോടുതന്നെ ചോദിച്ചത്. മറ്റുള്ളവരുടെ അംഗീകാരവും എന്റെ മനസ്സാക്ഷിയുടെ അംഗീകാരവും രണ്ടാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞത്. ഞാൻ ക്യാമ്പസിൽനിന്ന് പഠിച്ചത് പുസ്തകങ്ങളിലെ അറിവ് മാത്രമായിരുന്നില്ല. മനുഷ്യരെ മനസ്സിലാക്കാനും വിയോജിപ്പുകളെ നേരിടാനും സ്വന്തം തീരുമാനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്വം ഏറ്റെടുക്കാനും ഞാൻ പഠിച്ചു. എന്റെ ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാവരെയും മാറ്റാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. എല്ലാവരും എന്റെ ജീവിതരീതി അംഗീകരിച്ചിട്ടുമില്ല. പക്ഷേ, എല്ലാവരെയും മാറ്റേണ്ടത് എന്റെ ഉത്തരവാദിത്വമല്ലെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി. എന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം, എന്റെ വിശ്വാസങ്ങൾ ബോധ്യത്തോടെ ജീവിക്കുക; മറ്റുള്ളവരുടെ അവകാശങ്ങളെ ബഹുമാനിക്കുക; ആരെയും അപമാനിക്കാതെ എന്റെ അതിരുകൾ സംരക്ഷിക്കുക; എനിക്ക് ശരിയെന്ന് തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകഇതായിരുന്നു. ഇന്ന് എന്റെ കൂട്ടുകാരിൽ ചിലർ എന്റെ നിലപാടുകളോട് വിയോജിക്കുന്നു. എന്നാൽ അവർ എന്നെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ചിലർ അവരുടെ വ്യക്തിപരമായ പ്രശ്‌നങ്ങളുമായി എന്റെ അടുത്തെത്തുന്നു. എന്റെ വിശ്വാസങ്ങളെക്കുറിച്ചും സംശയങ്ങളെക്കുറിച്ചും തുറന്നുപറയുന്നു. അവരെ വിധിക്കാതെ കേൾക്കാൻ ഞാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. അതാണ് എന്റെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടമായി ഞാൻ കാണുന്നത്. ഒരു ക്യാമ്പസിൽ റോൾ മോഡൽ ആകുക എന്നത് എല്ലാവരും നമ്മളെപ്പോലെ ജീവിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നതല്ല. നമ്മളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ജീവിക്കുന്നവരോടുപോലും മാന്യതയോടെ പെരുമാറിക്കൊണ്ട് സ്വന്തം ബോധ്യങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ജീവിതത്തിലൂടെ കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നതാണ്. ഞാൻ എന്റെ വിശ്വാസങ്ങളെ കൈവിട്ടില്ല. അതേസമയം, മറ്റുള്ളവരെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള മനസ്സും കൈവിട്ടില്ല. ഞാൻ എന്റെ അതിരുകൾ സംരക്ഷിച്ചു. അതേസമയം, മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ അപമാനിച്ചില്ല. ഞാൻ കൂട്ടുകാരുടെ പരിഹാസങ്ങളെ അതിജീവിച്ചു. എന്നാൽ അവരോട് വെറുപ്പ് വളർത്തിയില്ല. ഞാൻ വിജയിച്ചുവെന്ന് പറയുമ്പോൾ അതിന്റെ അർഥം മറ്റുള്ളവർ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്നല്ല. എന്റെ മുന്നിലുണ്ടായിരുന്ന പ്രലോഭനങ്ങളെയും സമ്മർദങ്ങളെയും അതിജീവിച്ച് എന്റെ ബോധ്യങ്ങളോടൊപ്പം ജീവിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞുവെന്നാണ്. ക്യാമ്പസിലെത്തിയപ്പോൾ ഞാൻ കരുതിയത്, പുതിയ ലോകത്തിൽ എങ്ങനെ ജീവിക്കണമെന്ന് പഠിക്കണമെന്നായിരുന്നു. പക്ഷേ, വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞത് മറ്റൊന്നാണ്. പുതിയ ലോകത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനിടയിൽ എന്നെത്തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുത്താതിരിക്കാനാണ് ഞാൻ പഠിച്ചത്. ഇന്ന് എനിക്ക് ഉറപ്പോടെ പറയാൻ കഴിയും: എന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ വിജയം എല്ലാവരെയും എന്നെപ്പോലെയാക്കുന്നതിലല്ല; എല്ലാവരിൽനിന്നും വ്യത്യസ്തയായിരിക്കുമ്പോഴും എന്റെ മൂല്യങ്ങളോടൊപ്പം തലകുനിക്കാതെ ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്നതിലാണ്. ക്യാമ്പസ് എനിക്ക് പലതും തന്നു. അറിവ്, സൗഹൃദം, അനുഭവങ്ങൾ, ഓർമകൾ. അതോടൊപ്പം, എന്റെ ഉള്ളിൽ ഞാൻ എന്നും സൂക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു തിരിച്ചറിവും തന്നു: ലോകം മാറാം. കാലം മാറാം. സൗഹൃദങ്ങളുടെ രൂപങ്ങൾ മാറാം. ചിന്തകളുടെ പ്രവണതകൾ മാറാം. എന്നാൽ ആ മാറ്റങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്വന്തം മനസ്സാക്ഷിയോട് സത്യസന്ധമായി ജീവിക്കാൻ ഒരാൾക്ക് കഴിയണം. കാരണം, ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ വിജയങ്ങൾക്കുമപ്പുറം, ഒരുനാൾ നാം നമ്മെത്തന്നെ നോക്കുമ്പോൾ ചോദിക്കേണ്ട ഒരു ചോദ്യമുണ്ട്: ''ഞാൻ ആകാൻ ആഗ്രഹിച്ച മനുഷ്യനായി ജീവിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞോ?'' എന്റെ ക്യാമ്പസ് ജീവിതം എന്നെ പഠിപ്പിച്ച ഏറ്റവും വലിയ പാഠം അതാണ്. ലോകത്തിന്റെ ആരവങ്ങൾക്കിടയിലും സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ ശബ്ദം കേൾക്കാൻ പഠിക്കുക. എല്ലാവരോടും സൗഹൃദം പുലർത്തുക; എന്നാൽ സ്വന്തം ബോധ്യങ്ങളെ മറ്റുള്ളവരുടെ അംഗീകാരത്തിന് പണയംവെക്കാതിരിക്കുക. മാറുന്ന ലോകത്തോടൊപ്പം നടക്കുക; എന്നാൽ നടക്കുന്നതിനിടയിൽ സ്വന്തം ദിശ നഷ്ടപ്പെടുത്താതിരിക്കുക. ഞാൻ ഇന്നും പഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. പക്ഷേ, ഒരു കാര്യം എനിക്ക് ഉറപ്പാണ്: ക്യാമ്പസ് എനിക്ക് പുതിയൊരു ലോകം പരിചയപ്പെടുത്തി. ആ ലോകത്തിനിടയിൽ എന്നെത്തന്നെ കൈവിടാതിരിക്കാനാണ് ഞാൻ പഠിച്ചത്. A personal journey of preserving Islamic values on campus, navigating peer pressure, respecting differences, and staying true to one's faith and identity.